Contemplatieve werkwijzen
Op dit onderdeel van de website zijn contemplatieve werkwijzen te vinden. We hebben ze in vier groepen ingedeeld. Ook geven we ondersteuning bij de keuze voor specifieke werkwijzen.
De contemplatieve werkwijzen geordend in vier groepen
De basis: meditatie, liefdevolle vriendelijkheid en analytische meditatie
De basis van aandacht en gewaarzijn zijn meditatie en liefdevolle vriendelijkheid. Met meditatie leren we te ontspannen en tegelijkertijd onze aandacht te richten en open zowel naar onszelf als naar de wereld te kijken. Met vriendelijkheid leren we aardig te zijn voor de ontdekkingen in de meditatie, voor onszelf en voor anderen. Analytische meditatie kan ons helpen om meer inzicht te krijgen in wat we ervaren tijdens onze meditatie, in vragen waar we mee rondlopen of in iets wat we niet begrijpen. Een op dit moment welbekende vorm van meditatie is met aandacht zitten, lopen, staan of liggen (aandachts- of mindfulness-training).
Contemplatieve werkwijzen gericht op (vooral) onszelf in ons dagelijks leven of werk
We kunnen met onszelf oefenen in de ontwikkeling van aandacht en gewaarzijn in ons dagelijks leven. Dat kan door middel van de contemplatieve werkwijzen van korte pauzes in de dag creëren en stop, ontspan, kijk (deze zijn het meest verwant met de basismeditatie), met aandacht spreken, omgaan met overgangen (ons leven bestaan uit voortdurende overgangen), contemplatief observeren (tegelijk innerlijk en uiterlijk waarnemen), door het vinden van een andere houding in de omgang met verveling (die zich regelmatig aandient) en door andere manieren van omgaan met emoties: omgaan met emoties (1) en omgaan met emoties (2).
Contemplatieve werkwijzen gericht op de ontwikkeling en vormgeving van mededogen naar anderen
Het ontwikkelen van mededogen naar anderen vraagt apart aandacht. Vier contemplatieve werkwijzen zijn daar met name belangrijk bij: vrijgevigheid (oefenen in anderen voor laten gaan), discipline (bij onszelf en onze eigen geest blijven), geduld (wachten tot de ander klaar is om te horen wat we te zeggen hebben), en de beoefening van Tonglen. Bij deze laatste beoefening leren we ons open te stellen voor het lijden van anderen. De contemplatieve werkwijze van mededogen in actie kan ons daarbij ondersteunen om de balans te vinden tussen het helpen van anderen en onszelf niet te kort doen. Die balans kunnen we vinden door antwoorden te geven op 5 resp. 9 vragen.
Contemplatieve werkwijzen gericht op (vooral) anderen in ons dagelijks leven of werk
In de omgang met anderen kunnen we laten zien dat we zowel aandacht en gewaarzijn als mededogen ontwikkeld hebben. Dat kunnen we manifesteren én verder ontwikkelen door contemplatieve werkwijzen als goed luisteren naar anderen; gesprekken voeren met anderen in een groep; het geven en ontvangen van feedback; (groeps)intervisie van lichaam, spraak en geest; mededogen in actie; goed in het begin, midden en einde; en door het verwelkomen én laten gaan van mensen en situaties.
Kiezen voor bepaalde werkwijzen?
Bij keuze voor specifieke contemplatieve werkwijzen kan wellicht het volgende tot steun zijn:
- In de achtergrondinformatie van vrijwel elke contemplatieve werkwijze staan aan het eind adviezen over hoe U met die bepaalde werkwijze aan de slag zou kunnen (aandacht voor .....).
- De indeling in de vier hierboven vermelde groepen beschrijft vier stappen op een contemplatief pad. Die stappen kunnen wellicht helpen bij het maken van een keuze. Klik op vier stappen als U wilt weten hoe dat zit. Ook beschrijven we een contemplatief pad in termen van massa, kudde en gemeenschap. Ook die indeling verschaft duidelijkheid met name over de kenmerken van spirituele of contemplatieve gemeenschappen.
- Hieronder staan de contemplatieve werkwijzen in alfabetische volgorde. Ook die indeling kan helpen.
- Wanneer U met één of meer contemplatieve werkwijzen aan de slag wilt, is het mogelijk dat op een systematische wijze te doen. Die systematiek is te vinden in de beschrijving van de drie prajna's. De drie prajna's tezamen zijn te zien als een soort leer- of verwerkingsstrategie.